Incommensurabiliteit



camogli300bMijn proefschrift ging over incommensurabiliteit, het ‘geen gemene maat hebben’. We gebruiken in de praktijk van ons leven meerdere maatstaven en we leven steeds in situaties waarin we die verschillende maatstaven niet tot één enkele kunnen herleiden. Dat is een gruwel voor rationalistische denkers die ‘de maat van alle dingen’ zoeken, of alles tot één 'conceptueel systeem' willen reduceren. Zij brengen tegen incommensurabiliteit zeer abstracte argumenten in stelling, met een heftige emotionele ondertoon: dat mag niet zo zijn, dat leidt tot relativisme! Ik heb in mijn boek de technische discussies samengevat en geanalyseerd. Met als conclusie dat het juist essentieel is voor het gebruik van criteria dat ze een beperkte toepasbaarheid hebben en dat het dus altijd mogelijk is andere criteria te laten gelden.

De pluraliteit van maatstaven zou in beginsel gerespecteerd moet worden. Het is de kunst ons desondanks op elkaar af te stemmen. Wat mij steeds meer aan dit thema boeit is hoe concrete vraagstukken ondanks incommensurabiliteit toch tot een bevredigende uitkomst kunnen leiden en hoe je daarin vooraleerst teruggeworpen wordt op menselijkheid. Juist vanwege incommensurabiliteit moeten mensen met verschillende conceptuele systemen proberen in gesprek te blijven. De abstracte hindernissen kun je vaak overstijgen, net zoals in de muziek zogenaamd onverenigbare genres toch gecombineerd kunnen worden. Eddie Lang en Joe Venuti toonden aan dat je polka’s en mazurka’s zo kan spelen dat het jazz wordt. Niemand hoort dat er iets wringt, maar alleen dat het swingt.

Voor lezingen en workshops over dit onderwerp kunt u contact opnemen met:  Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.